Chociaż koło zamachowe jest elementem układu napędowego umieszczonym poza blokiem silnika, w rzeczywistości stanowi jego newralgiczną część. Przy tym koło zamachowe ma nie tylko znaczenie dla samej pracy silnika, ale i dla całego układu napędowego. Wyróżniane są dwa typy kół zamachowych: koło zamachowe jednomasowe (sztywne) oraz koło dwumasowe. Miejsce pracy koła zamachowego usytuowane jest pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów, a dokładniej, ten element w formie talerza przytwierdzony jest śrubami do końcówki wychodzącego z silnika wału korbowego, zwanej kołnierzem zdawczym.

Zadania koła zamachowego

W zależności od rodzaju koła zamachowego pełni ono w układzie napędowym funkcje zarówno wspólne, jak i dodatkowe. Jednakże nadrzędnym zadaniem każdego koła zamachowego jest gromadzenia energii kinetycznej w celu umożliwienia równomiernego działania układu napędowego.

Gromadzenie i oddawanie energii

Zasada działania silnika czterosuwowego, a takie są umieszczone w samochodach, jest dosyć jasna. Każdy suw ma swoją określoną nazwę oraz zadanie do wykonania, a przy tym tylko jeden suw dostarcza silnikowi energii – suw pracy. Właśnie w tym momencie wał korbowy otrzymuje z silnika energię, która musi zostać zgromadzona w wirującym kole zamachowym, aby najpierw spokojnie przejść przez suw ssania, gdzie tracone jest energii niewiele, do kolejnego suwu sprężania. Jest to newralgiczny moment dla koła zamachowego, które musi oddać wystarczająco dużo energii do tłoka, by ten mógł sprężyć w cylindrze mieszankę paliwowo-powietrzną i płynnie przejść do łagodnego suwu wydechu.

Trzeba tutaj zauważyć, że wał korbowy traci podczas tego procesu dużo z uzyskanej energii, a czy odbywa się to w sposób płynny, czy też silnik pracuje nierówno, zależy właśnie od sprawności koła zamachowego. Bardzo łatwo jest usłyszeć nierówno pracujący silnik przy jego niskich obrotach, a wówczas można przypuszczać, że nie wszystko jest w porządku ze współpracującym z nim kołem zamachowym. Zasadą jest, że im cięższe koło zamachowe, tym jego praca płynniejsza, ale też większe zużycie paliwa. Poza tym im cięższe i większe koło zamachowe, tym gorszy moment obrotowy – a więc i słabsze przyspieszenie.

W związku z tym do aut są montowane coraz to lżejsze koła zamachowe.  Ma to oczywiście oddźwięk w nierównych obrotach silnika, jednakże nowoczesne systemy wtrysku paliwa są w stanie to niwelować. Inaczej niestety to wygląda w wypadku wzrastającej mocy silników, która powoduje zwiększenie przeciążeń i drgań. Sztywne koła zamachowe nie są w stanie w większości nowoczesnych silników poradzić sobie z rosnącymi naprężeniami. By rozwiązać ten problem wymyślono zamachowe koło dwumasowe.

Wsparcie dla sprzęgła i skrzyni biegów, czyli dwumasa

Tak, jak i dwumasa, tak i sztywne koło zamachowe współpracuje ze sprzęgłem, gdyż albo jego zewnętrzna część stanowi tarcza współpracująca z tarczą sprzęgła przy skrzyniach manualnych, albo mocuje się do niego przekładnię hydrokinetyczną w automatycznych skrzyniach biegów. Przy czym w klasycznych automatach nie spotkamy raczej dwumasy. Jednakże w manualnych przekładniach kolo dwumasowe spełnia przy okazji funkcję tłumika drgań skrętnych, chroniąc tym samym przed zniszczeniem skrzynię biegów.

Pomimo zastosowania coraz lepszych mocowań dla silników, które same w sobie wytłumiają duży procent drgań, sztywne koło zamachowe nie było w stanie sprostać rosnącej mocy silników. Dopiero koła dwumasowe, dzięki umieszczonym w nich specjalnym sprężynom, są w stanie sprostać tym wymaganiom. Niestety dwumasowe koło, znacznie delikatniejsze w budowie od żeliwnego sztywnego koła, powoduje kolejne problemy, związane ze zmniejszoną żywotnością tego elementu.

Kierowcy chwalą sobie płynną jazdę autami wyposażonymi w dwumasowe koło, zapominając często niestety o tym, jak należy prawidłowo eksploatować dwumasę. Najczęściej przedwczesna wymiana zestawu sprzęgła z kołem dwumasowym jest wynikiem niewiedzy lub braku jej zastosowania w praktyce. Koło dwumasowe musi znosić przeciążenia i wibracje przy różnorakich zachowaniach auta na drodze. Warto wyrobić sobie dobre zwyczaje za kółkiem do których należy:

  • unikanie jazdy z obrotami poniżej 1500 RPM
  • unikanie przyspieszania z niskich obrotów
  • płynna jazda w korku i płynne ruszanie
  • poprawne operowanie sprzęgłem i gazem przy zmianie biegów
  • unikanie tzw „przegazówek” na luzie lub z wciśniętym sprzegłem

Odpowiednio eksploatowana dwumasa i sprzęgło mogą wytrzymać nawet dwukrotnie większy przebieg.

Jeśli jednak jesteś już zmuszony wymienić koło dwumasowe – zajrzyj do sklepu internetowego sprzeglo.com.pl gdzie znajdziesz części sprzęgła do wszystkich samochodów w atrakcyjnych cenach. Eksperci doradzą Ci jaką dwumasę lub zestaw ze sprzęgłem dobrać po numerze VIN. Znajdziesz tam zarówno tańsze zamienniki jak i elementy od producentów premium.

Artykuł powstał we współpracy ze sklepem Sprzeglo.com.pl